Kredit ödənilmədiyi halda zamin duran şəxsə hansı tədbirlər tətbiq edilə bilər?

“Bankdan kredit götürülməsi zamanı kredit götürən şəxs öhdəliyini yerinə yetirməzsə və ya vəfat edərsə, zamin statusunda olan şəxsin məsuliyyəti mülki hüquq normaları ilə tənzimlənir. Azərbaycanda bu məsələ əsasən Mülki Məcəllə, Banklar haqqında Qanun və Cinayət Məcəlləsi çərçivəsində nəzərdə tutulur. Kredit götürən şəxs borcunu ödəməkdən imtina edərsə və ya öləndə, zamin bank qarşısında borcun ödənilməsini təmin etmək üçün müqaviləyə əsaslanan öhdəlik daşıyır”.

Planetinfo.az xəbər verir ki, bunları hüquqşünas Əli İbrahimov deyib. O bildirib ki, Azərbaycan Mülki Məcəlləsinə görə, zaminin öhdəliyi əsasən məcburi və müqaviləyə əsaslanan məsuliyyətdir:

“Ödənilməmiş kredit borcunu tamamilə və ya qismən ödəməyi nəzərdə tutur. Zaminin məsuliyyətini həyata keçirərkən bank mülki məhkəmə qaydası ilə iddia qaldırır və borcun ödənilməsini tələb edir. Burada vacib məqam odur ki, zamin sadəcə borcu ödəməkdən imtina etdiyinə görə cinayət məsuliyyətinə cəlb edilə bilməz, çünki bu hüquqi baxımdan mülki öhdəlikdir və cinayət əməli hesab olunmur. Cinayət məsuliyyəti yalnız qanunla konkret nəzərdə tutulmuş əməl və ya qəsd hallarında tətbiq olunur. Azərbaycan Cinayət Məcəlləsinə görə borcun ödənilməməsi və ya zaminin borcu ödəməməsi halları yalnız xüsusi hallarda, məsələn, dələduzluq və ya saxtakarlıq hallarında cinayət məsuliyyətinə səbəb ola bilər. Əgər kredit götürərkən və ya zamin müqaviləsi bağlanarkən şəxs qəsdən bankı aldadıb borc götürmüş və ya saxta sənədlər təqdim etmişdirsə, bu Cinayət Məcəlləsinin 178-ci maddəsinə əsasən dələduzluq kimi qiymətləndirilir və cinayət məsuliyyətini yaradır. Sadə halda zamin borcu ödəmədikdə mülki məsuliyyət yaranır, lakin zamin borcun mövcud olmadığını, ödənməli olmadığını bildiyi halda yalan məlumat verirsə və ya əmlakı gizlədərək borcu ödəməkdən yayırsa, bu hal artıq dələduzluq və ya digər cinayət tərkibi kimi qiymətləndirilə bilər”.

Hüquqşünas deyir ki, cinayət tərkibi aşkarlandıqda tətbiq edilən cəza pul cəriməsi, ictimai işlər, azadlığın məhdudlaşdırılması və ya həbs şəklində olur:

“Sadə zaminlik borcunun ödənilməməsi isə yalnız mülki iddia və məcburi icra yolu ilə həll edilir. Praktikada banklar və hüquqşünaslar zaminin məsuliyyətini Mülki Məcəlləsinə əsaslanaraq həyata keçirirlər. Bu maddələr zaminlik müqaviləsinin şərtlərini və öhdəliklərini tənzimləyir, həmçinin zaminin borcu ödəməməsi nəticəsində yaranan mülki icra prosedurlarını müəyyən edir. Nəticə olaraq, zamin sadəcə ödənilməyən kredit borcuna görə cinayət məsuliyyətinə cəlb olunmur, onun öhdəliyi yalnız mülki məsuliyyət çərçivəsindədir. Cinayət məsuliyyəti yalnız qəsdən aldadıcı əməllər və saxta sənədlərlə bağlı hallarda ortaya çıxır”.

Anar